Amerikining Iraqtin
esker qayturush toghrisidiki
munaziriliriining dunya medyasida ewij
éliwatqan shu künlerde axirqi xulasini
pezident Bushning xelqara techlik
meslehetchisi Hadley chiqardi. « dawami
»
 Shu
künlerde, meyli Xitay merkizi hökümiti
bolsun, yaki sherqiy türkistandiki
qorchaq hökümet bolsun, 2005 – yili
Uyghur rayonining weziyitining <
tenich we muqim > bolghanliqidin söz
echiship, yengi yilda bu < ghelibe
miwisi > üchün qedeh « dawami
»
Dunya Kishilik Hoqoq
küni munasiwiti bilen, 12 - ayning 10
- küni chushtin burun, Germaniyening
München shehridiki Xitay konsulhanisi
aldida Naraziliq namayishi otkuzuldi.
« dawami
»
Bügün, yeni 12 - ayning
10 - küni, Birleshken Döletler
teshkilati teripidin < Dunya kishilik
hoqoq Hitapnamisi > élan
qilinghan kün bolup,
« dawami
»
Tünüghün Mekkede
bashlighan Islam Komprensi Teshkilati
qisqiche ismi „IKT“ yighinida
otturigha qoyulghan qararlar bilen,
„IKT“ bir jushquluq körünüshke
pürkendi.
« dawami
»
Uyghur élide suning
bulghinishi xélidin béri mewjut
boliwatqan bir mesile bolup,
bulghanghan sularni uzun mezgil
istimal qilish netijiside kélip
chiqqan her xil késellikler bizge yat
emes.
« dawami
»
 5
- Dékabir küni Qazaqistan prézidént
saylimining netijisi resmiy élan
qilinghandin kéyin, prézidéntliqqa
qayta saylanghan Nursultan Nazarbayev
qollighuchiliri bilen. AFP
« dawami
»
 11-ay
Sherqiy Turkistan yéqinqi zaman
tarixida intayin muhim weqeler
bulup-ötken bir ay. Hemmimizning
xewerdar bolghinidek, 1933-yili
11-ayning 12-küni we 1944-yili
11-ayning 12-küni millitimiz
keyni-keynidin
« dawami
»
 BBC
ning 5 - dikabär xewirige asasen:
Qazakistanda tünügün élip bérilghan
prezident saylamida, desleptiki
chiqqan netijiler bildürüshke
bashlandi,
« dawami
»
 Amerika Qoshma Shitati
herbi ishlar komititining “Tikritte
bir quduqta qolga qüshürduq“ digen
bayanatining yalgan ikenligini
bildürgen
« dawami
»
Amerika Fédératsiyesi
ijra qilish orni döletin halqighan
jinayet guruhini pash qilghan bolup,
bu déloda qolgha élin’ghanlarning 95%
Xitay ikken.
« dawami
»
Engiliye
BBC radio - téléwiziye shirkitining
muxbiri somawél ependi élan qilghan "
Xitay hökümiti Uyghur élidiki
musulmanlarni qattiq kontrol qilmaqta
" dégen témidiki maqaliside, yéqinda
Uyghur élini ziyaret qilish jeryanida,
« dawami
»
Amérikidiki dangliq "iqtisadshunaslar"
jurnili peyshenbe küni " Xitayning
qamal astidiki gherbi rayoni" dégen
témida maqale élan qilip, Uyghur
élining nöwettiki siyasiy weziyiti we
Xitay hökümitining gherbni échish
siyasitini tonushturdi.
« dawami
»
2005 - yili 2 - ayning
axirliri Xitay kommunistliri üchün
untulghusiz hem qorqunchluq bir künler
boldi. Bu künlerde Xitay kommunistliri
nechche minglighan saqchi-ofitserliri
absharka we eskerliri we éghir tiptiki
qorallirini ishqa sélip pütün Hoten
wilayetining her qaysi nahiye yéza
yollirini pütünley qamal qildi.
« dawami
»
1 - Dikabir xelqara
AIDS’ künining yéqinlishishigha
egiship, pütün dunyada AIDS’
doklatliri we insanlarning AIDS’
tetqiqati netijiliri élan qilinmaqta.
« dawami
»
Xitay sehiye
ministirining charshenbe küni
bildürüshiche, Xitayda 70 ming kishi
qan bérish jeryanida eydiz késilini
yuqturuwalghan.
« dawami
»
<
Sherqiy Turkistan Heqqaniyetchiler Partiyesi > ning
reyisi Eysa Hüsen ötkenyili 8 – ayda Xitay saqchi
dayirliri teripidin tutup kétilgen idi.
« dawami
»
Birleshken döletler teshkilatining
maarip, pen-téxnika we medeniyet teshkilati 25 -
noyabir küni parizhdiki bash shitabida "insanlarning
aghzaki we gheyri maddiy mirasliri...« dawami
»
"Bala yighlimighiche ana emchek
salmaptu " dégen maqal Uyghurlardimu we Qirghizlardimu
oxshashla bar, shunga aldi bilen Uyghurlar özliri
pidakar bolush kérek, .« dawami
»
Men bir Uyghur bolush süpitim bilen,
men sizning bizning millitimiz üchün jan köydöröp
ishlewatkanlighingizdin süyünimen hem pehirlinimen.
Hudayim buyrisa, men choqum sizning yolingizni bésip
dawamliq millet üçün xizmet qilishni arzu qilmen.
« dawami
»
Lanzhou sheherlik ottura soti 11 -
Ayning 8 - küni Uyghur aptonom rayonining sabiq reisi
Aman haji üstidin birinchi qétimliq sot achti. Sot
yépiq shekilde échilghan. Xitay " maliye iqtisad
géziti" sot échilip üch heptidin kéyin, sotning
échilghanliqini xewer qildi.
« dawami
»
Pakistan bixeterlik qisimliri, Xitay
hökümitining telipi boyiche namelum guruhlarning Xitay
we Hongkongdiki méhmanxanilargha térrorluq hojum
qozghash tehditi salghanliqi heqqidiki uchur üstidin
tekshürüsh élip barmaqta.
« dawami
»
 Xitay
dairiliri charshenbe küni sungxuajyang deryasi
boyidiki néfit - Ximiye zawutida yüz bergen partlash
weqesidin kéyin, derya süyining éghir derijide
bulghanliqini élan qildi.
« dawami
»
 Birleshken
döletler teshkilatining türmidiki qiynash ehwalini
tekshüridighan alahide wekili menfréd nowak ependi 14
- noyabir küni wiénadiki ishxanisida. AFP
« dawami
»
Merkizi parizhdiki chégrisiz muxbirlar
teshkilati bayanat élan qilip, qeshqer ottura xelq sot
mehkimisining "qeshqer edibiyati" jornilining bash
muherriri küresh hüseyinni nurmuhemmet yasinning "
yawa kepter" namliq esirini mezkur jornalda basqanliqi
« dawami
»
Hakimiyet üstidiki Yaponiye erkin
démokratlar partiyisi seyshenbe küni asasi qanungha
tüzütüsh kirgüzüsh layihisi otturigha qoyup, Yaponiye
qoghdinish etritining shtatini qoghdinish armiyisige
özgertidighanliqini élan qildi.
« dawami
»
 Rusiye mutexessisi wiktor dénisop öz maqaliside
deslepte Rusiyining néme üchün tungganlar we manjular
bilen birliship, yaqupbegke qarshi ittipaq
tüzmigenlikining seweblirini körsitidu.
« dawami
»
Uyghurlarning
néme üchün öz musteqil dölitini quralmighanliqining
sewebliri heqqide izdengen Rusiye mutexessisi Wiktor
Dénisop özining " Rusiye xewerliri gézitide" élan
qilghan...
« dawami
»
 Tibet
rohani dahiysi Dalay lama 13 - noyabir küni amérika
paytexti washington shehiridiki MCI merkizide 16 ming
kishige "yer shari tinchliqi we méhri - shepqet" dégen
témida nutuq sözlep,
« dawami
»
Sowétler
ittipaqining yimirilishi bilen Uyghurlar bilen étnik
tughqanchiliqqa ige ottura asiyadiki türkiy milletler
öz musteqil döletlirini qurdi.
« dawami
»
 ETIC / Öz xewirimiz: 2005- yili 12 -
noyabir küni Stockholm sheher merkizide Swetsiyede
yashawatqan Uyghur jamaetchiliki, Swetsiye Uyghur
kometitining uyushturushi bilen 1933- we 1944- yilliri
qurulghan ikki qétimliq Sherqiy Türkistan dölitining
« dawami
»
 11
– ayning 11 – küni DUQ rehberliridin Ablimit Tursun,
Dolqun Eysa we Ablikim Idris ependiler bashchiliqidiki
Germaniye Uyghurliri paytexit Berlingha bérip, Xitay
bash elchixanisi aldida Hu Jin Taoning Germaniye
ziyariti munasiweti
« dawami
»
Xitay hökümiti Qeshqer edebiyati
Jornilining bash tehriri Köresh Hüseyinni, Xitay
hökümitining Uyghur élidiki qattiq qol siyasiti tenqid
qilinghan " yawa kepter" namliq meselni neshir
qilghanliqi üchün, üch yilliq qamaq jazasigha höküm
qildi.
« dawami
»
 30 – mart küni bir Uyghur kishi
Qeshqerdiki héytgah meschiti yénidin ötüwatmaqta.
Gerche Xitay Uyghur élide iqtisadning köp tereqqi
qilghanliqini tekitlep kéliwatqan bolsimu,
« dawami
»
Xitay bilen Qazaqistan
munasiwetlirining künsayin küchiyishige egiship,
Qazaqistanda yashawatqan Uyghurlar ichidiki bir qisim
kishiler özlirining Uyghurlargha wekillik
qilidighanliqini bildürüsh bilen Xitay hökümiti bilen
qoyuq munasiwet ornatmaqta.
« dawami
»
 Xitay
reisi Hu Jintaoning Yavrupa ziyaritining 1- békiti
London bulup, u 2005-yili 11-ayning 8-küni Londongha
yitip kelgen idi. U Londonda Engilye bash ministiri
Toniy Bleyr bilen körüshüp,
« dawami
»
 Pa'aliyet
bashtin-axiri intayin xoshal keypiyat ichide dawam
qildi. Bu qetimqi paaliyet Uyghurlarni we Uyghur
mediniyitini Awustraliyeliklerge tunushturushta
intayin paydiliq rol oynidi.
« dawami
»
Pakistanning Lohor shehiride ingliz
tilida chiqidighan "kündilik waqit" gézitining xewer
qilishiche, Xitayning Pakistanda turushluq diplomatiye
organliri yéqinda « dawami
»
4 - noyabir küni Moskwa shehirining
muhim merkiziy kochilirida Rus fashistlirining marsh
éytip, kocha aylinip, Rus emes milletlerni Rusiyidin
qoghlap chiqirishni mezmun qilghan shoarlarni towlap,
« dawami
»
Dunya bankisigha qarashliq xelqara
maliye guruhi yéqinda élan qilghan 2005 -yilliq
doklatida, 1996 -yildin 2005 - yilghiche bolghan
mezgilde, Xitayda texminen 60 mingdin oshuq dölet
igiligidiki karxanining xususiylashturulghanliqini
bildürgen. « dawami
»
Yéqinda "dunya awangartliri mulahize
munbiri" namliq gézitte, "qed kötüriwatqan Xitayni
emeliyette meynetchilik basmaqta" dégen témida maqale
élan qilindi.
[RFA]
« dawami
»
2005-yili 9-10-aylarda weten ichi we
sirtida milli herkitimizge munasiwetlik intayin muhim
hadisiler we pa’aliyetler bulup ötti. Xitay Reisi Hu
Jintao Amerika we Kanadalarni ziyaret qildi, « dawami
»
 Oqughuchilar,
Ürümchidiki islam inistitutidiki Xitay dölet bayriqi
ésilghan bir sinipta telim almaqta. AFP
Ghuljini ziyaret qiliwatqan roytirs agéntliqining
muxbiri ema xarisson (Emma Graham-Harrison) Seyshenbe
küni élan qilghan maqalisida mundaq dep yazidu:
[RFA]
« dawami
»
Arxéologlar, Uyghur aptonom rayonining
chiriye nahiyisidiki topiliqdöng éigen jayda buningdin
1500 yil ilgiri yasalghan bir budda ibadetxanisini
bayqidi. « dawami
»
BBC Xitay tor béti 2-Noyabir bu
toghurluq analiz élip barghan.
Xitay hökümitining “Xinjiang Uyghur Aptonom rayonining
« dawami »
Uchar qush zukumining qayta yene
qozghilishi we ademlerning yuqumlinishi dunyaning
jiddi qarishini telep qilmaqta.
« dawami »
 Rusiye
prézidénti Putin 28-Öktebir küni krémlin sariyida
Rusiye LUKoil néfit shirkiti prézidénti Vagit
Alekperov ni mukapatlidi. AFP
« dawami »
[RFA]
Uyghur xelqi nöwettiki dunya weziyitide
ohshimighan idiye sepidiki chong döletlerning neziride
ohshomighan xelqaraliq obrazlarni yaratmaqta.
« dawami »
Ispaniye ishki ishlar ministirining
shenbe küni élan qilishiche saqchi terep etkes DVD we
CD léntilirigha zerbe bérish jeryanida, yene 13
Xitayni qolgha alghan. Bu heptining béshida 69 neper
Xitay lénta etkeschiliri qolgha élin’ghan.
« dawami »
Merkizi axbarat agentilighining
Taibeidin xewer qilishiche, Russiyening hawa boshlighi
texnika tetqiqat ornining bir emeldari qolgha
élin’ghan bolup, u hawa boshlighida qattiq qirish
qorali élip mangidighan te’xnikini, qanonsiz halda
Xitaygha bérwetken.
« dawami »
Xitayning Dölet Reisi Hujingtao Shimali
Koriyege bolghan ziyaritini axirlashturup 30-Ökteber
Beijinggha qaitip kelgen.
« dawami »
Hindistaning paytexti Yéngi déhlidiki
bazar bolidighan soda rayonida 29-Öctebir (shenbe)
arqa-arqidin 3 qétemliq partilash yüz Bergen bolup az
dégende 50 ademning ölüshini keltürüp chiqarghan BBC
ning 30-Öctebir xewer qilishichéSaqchi terep jiddi
halet shekelendürüp, paitexitiki barliq bazarlarni
taqiwetken.
« dawami »
 Amerika
bilen Yaponiye Shenbe küni (29-Öktebir) herbi ishlarda
bir gewdide bolushning bir qatar tedbirlirini élan
qilghan bolup, hem Okinawa-jima arilida turushluq
déngiz armiyesining quruqluq armiye ettirtidiki 7000
neper eskerni tarqitiwetidiken.
« dawami »
 Wang
guang ya her qaysi döletlerning birliship Sherqiy
Türkstanchilargha zerbe bérishini telep qildi.
BBC ning 27-Öctaber xewer bérishiche, Xitayning
Birleshken döletler teshkilatida daimliq turushluq
wekili Wang guang ya her qaysi döletlerning tedbir
qollunup .
« dawami »
Xitayning Hunan ölkiside 12 yashliq bir
qiz zukam xarektirlik késel bilen ölgen.bolup, bu qiz
turghan yéza yéqinda qush zukumi tarqaldi dep élan
qilghan yézilarning biri ikken.
« dawami »
 Rusiye,
Xitay, Qazaqistan, Qirghizistan, tajikistan we
Özbekistan qatarliq Shanghai hemkarliq teshkilatigha
eza döletler bash ministirliri 10 -ayning 26-küni
Moskwada jem boldi.
« dawami » [RFA]
Muhammet Tursun 30 yash etrapida bolup,
Kérye nahye Qaraqir yézisidin bolup, Xitay dairliri
Muhemmet Tursunni Köresh we Shirelining ustazi digen
jinayet bilen ölümge mehkum qilghan.
« dawami »
Bugün bash ishtabi Firansiye Paristki
xelqara chégrasiz muxberlar teshkilate élan qilghan,
Xitayning Xinhua axbarat ornigha munasiwetlik
dokilatni élan qilimiz, bu dokilatta komunistik
partiyening tüzülmisi ichidiki téshwiqat
« dawami »
<<Xelq géziti>> tor bétining bügünki
xewerliride 18-öctabergiche jemmi 500 tümen ademning
partiyedin chikengenligi élan qilinghan. Bu munasiwet
bilen analiz élip bérilghan.
« dawami »
Amerikining bir kishlik hoqoq
teshkilatning ashkarlishiché Tibetlerning meniwi
dahisi Dalaylama kélar ayda Washen’gitonda 10 künlük
ziyarette bolidiken, shu waqitta unung Amerika
pirizinti Bosh bilen körüshüsh éhtimali bar ikken.
« dawami »
 Yéqinqi
yillardin buyan Yaponiye bilen Xitay arisidiki
diplomatiyilik munasiwetlerde daim ixtilaplar peyda
bolup, bu ikki memliket munasiwetliri soghuqlishishqa
qarap yüzlenmekte.
« dawami »
Uyghur aptonum rayonluq partkomning
sékritari Wang Lequan, Xitayning bu yil Uyghur élide
19 chetel puqrasini " térrorchiliq" bilen eyiblep
qolgha alghanliqini bildürdi.
« dawami »
Xitay 1958 - yili Jiyuchuende alem
bazisini qurushqa bashlighan, 1970 - yili 4 - ayda yer
sharining süni hemrahini uchurghan؛ 1999 - yili 11 -
ayda "muqeddes 1-" namliq alem kémisini uchurghan idi.
« dawami »
 Xitay
wetinimizning yer üstidi, yer astidiki néfit, renglik
métal, altun, qash téshi qatarliq her xil bayliqlarni
eng yéngi qidirip tekshüresh we eng yéngi qézish
eswapliri bilen téz sürette élip mangmaqta..
« dawami »
 Pishqedem
istidatliq yazghuchi, shair we dramatorig Mesumjan
Zulfiqar tewelludining 80 yilliqi we ijadi hayatining
60 yilliqi munasiwiti bilen Noyabirda Qazaqistanda
ötkizilmakchi bolghna teberik kéchisi munasiwet bilen
Exmet Igambardining yazghan tebiriknamisi.
« dawami »
13 - ökteber, Russiyening Nalchik
sheheri tuyuqsiz térorslarning hujumigha uchirap xelq
amisining yarlinishini kelturup chiqarghan.
15 - ökteber Zhong xin tor béting xewer qilishiche,
« dawami »
 Uyghur
xelqining qishilik hoquq we demokratsiyesini ilgiri
sürüshte yétekchilik rol oynawatqan ataqliq siyasiyon
Rabiye Qadir xanim Yawropadiki birqachche doletni
ziyarat qilip
« dawami »
Bu yilning
béshidin bashlap, Xitayning toqulma mehsulatlirining
ékisport qilinishi téz sürette örligen.
« dawami »
Xitay dairiliri Qaramaydin Ürümchigiche
tutishidighan yéngi bir tebiy gaz turuba yoli
yatquziwatqanliqini élan qildi.
« dawami »
ETIC / Öz xewrimiz: 2005- yili 9 -
ayning 21- küni, Qirghizistan parlamintining ezasi
Bayaman Erkinbayiv digen kishi öz öyining ishiki
aldida, namelum kishiler teripidin étip öltürülgen
idi. Qanun organliri bu diloni iniqlash jeryanida,
« dawami »
Amerika armiyesi Afghanistaning
jenubida élip barghan herkitide talibanlarning 5 neper
qoralliq ezaliri étip tashlanghan. xewer qilinishche
bunung ichide ikkisi Xitay girajdani ikken.
« dawami »
 Uyghur Xelqining Ullugh Shahiri Dolqun
Yasin
(1938 - 2005 – yilliri )
Uyghur
xelqining zamanimizdiki ullugh shahiri, ataghliq
journalist we közge körüngen siyason Dolqun Yasin (
Uchqun) 1938- yili 5- ayda Sherqiy Türkstaning Ili
wilayiti süydong nahyesi ziyali,shair,
« dawami »
Amérika tashqi ishlar ministiri
kondoliza rays 11-Öktebnir küni qirghizistanning
paytexti béshkekte.AFP
« dawami »
Hotenning Niye nahiye bazar ichide
olturushluq Muhammet Qasim Qarajim, ayali Xasiyetxan
Hajim, Xasiyetxan Hajimning inisi Abduilghani Qarajim
we ayali Aminem qatarliq ikki aile Xitay hökümitining
bésimi bilen Pakistandin qayturup kétildı
« dawami »
Xitay néfit shirkiti we tebiy gaz
turuba idarisining élan qilishiche, Uyghur aptonom
rayonining merkizi Ürümchidin Xitayning Lanzhou
shehirigiche baridighan Ürümchi - Lanzhou néfit turuba
qurulushi resmi pütken. « dawami »
( Xitayche bilmigen
oqughuchilirimizning paydilinishi üchün Wangning
chetellik muxbirlar bilen qilghan söhbiti eynen
terjime qilindi.) « dawami »
 <
Sherqiy Türkistan Informatsiyon Merkizi > ning muhbiri
Abdullah Pamirning wetendin biwaste yollighan
axbaratigha asaslanghanda, buyil mubarek ramazan éyi
kirishi bilen, kommunist Xitayy hökümiti Jandarma,
saqchi, jasos we paylaqchilirini omomiy yüzlük
seperwer qilip, « dawami »
Aldinqi küni washingtonda ötküzülgen
bir muhakime yighinda gérmaniyilik mutexessis andréy
bérgning tekitlishiche, ammiwi isyanlarda
aghdurulushtin endishe qilidighan ottura asiya
ellirining rehberliri,
« dawami »
 Öz
xewirimiz. Sherqiy Türkistan medeniyet we hemkarliq
jemiyitining teshkillishi bilen 10-ayning 1-küni
Istanbul waqti 13:00 – 15:00 kiche Türkiye paytexti
Enqerediki Xitay bash elchixanisi we Pakistan bash
elchixanisi aldida Xitay tajawuzchiliri we uning
gumashtisi Pakistan hökümitige
« dawami »
Seyshenbe küni Uyghur aptonom
rayonining qeshqer shehiride 11 - Esirde yashap ötken
Uyghur mutepekkuri we tilshunas Mahmud Qeshqiri
tughulghanliqining 1000 yilliqini xatirilesh
munasiwiti bilen ilmiy muhakime yighini ötküzüldi.
« dawami »
 Hörmetlik
Sherqiy Türkistan Xelqi!
Biz, Sherqiy Türkistan azatliq teshkilati qarmiqidiki
"Tengri tagh arslanliri etriti". Biz, Tengri Tagh
Arislanliri etriti namidin silerge shuni murajet
qilimizki;
« dawami »
| 
