Germaniyening
Miyonhin shehride yashap kéliwatqan
Uyghurlardin Rexi ependi we unung
ayali Reyhangül xanimlar, sheherlik
poyiz istansisining udulida,
« dawami
»
Dunya
Sahiye Teshkilati her yilning
5-ayaning 31-künini Xelqaraliq Tamaka
Chekmeslik küni dep bikitken bolup, bu
yilqisi 19-qétimliq „Xelqaraliq Tamaka
Chekmeslik Küni“ hisaplinidu. Shu
munasiwet bilen töwendiki tamaka
chikish bilen munasiwetlik sanliq
melumatlarni tordashlargha sundum.
Muhammet Emin
« dawami
»
Nörwegiyadiki
eng nopuzluq gézitlerdin biri bolghan
Often Posten gézitining 29 chisladiki
xewride <XITAYNING BESIMI ....>
serlewhilik maqala élan qilinghan
bulup,
« dawami
»
Yéqinda, < ETIC –
Uyghur Tetqiqat Merkizi > ning mesul
xadimi jornalist Enwer ependining
teshebbusi we orunlashturushi bilen, .
« dawami
»
Ötken jüme küni, < ETIC
– Uyghur Tetqiqat Merkizi > bilen <
Yawropa Türk Fediratsiyoni > ning
Karlsruhe shöbisi birlikte, Sherqiy
Türkistan we Uyghurlarning omomiy
weziyiti heqqide mexsus ilmiy söhbet
yighini uyushturdi.
« dawami
»
Xitay bilen Yawrupa
birleshmisining kishilik huquq söhbiti
Awstiriyening paytexti Viyanada
axiralshti
« dawami
»
Xinjiang
xewer torbéting xewer qilishiche.
5-ayning 26-küni seher waxti saat
01.05 minut ötkende Ürümchidin Atushqa
qarap yolgha chiqqan yulichilar we yük
tushuydighan poyiz atush shehrige 33
kilométir kélidighan badan bikitidin
kalkün aptitige ucharap wagun üzülüp
ketken..
« dawami
»
2005
– yili 1- iyul küni, Xitay reisi Hu
jintao bilen Rusiye prézidénti putin
krémlin sariyida. AFP
« dawami
»
Xelqara
kechürüm teshkilatining seyshenbe küni
élan qilinghan yilliq dokilatida
Xitayning kishilik hoquq xatiriside
héchqandaq bir ilgirileshning
meydangha kelmigenliki sewebidin,
mezkür teshkilatning, yawrupa
ittipaqidin
« dawami
»
Öz muxbirimiz Ayat
xewiri: Tüngün kech Iranning Tabriz
shehride Azeri Türkler mustteqilliiq
namayishini bashlighan. Hazir 1
milyondin artuq namayishchi kochigha
chiqqan bolup Iran saqchiliri bularni
teqip astigha alghan. Weqe bolghan
rayonda pütün
« dawami
»

5 – ayning 20 – küni,
Germaniyediki bir qisim Uyghur
ziyalilirining teshebbusi we < Sherqiy
Türkistan informatsiyon merkizi > ning
pirezidenti Abduljelil Qaraqash
ependining maqullishi bilen, < ETIC –
Uyghur Tetqiqat Merkizi >
Germaniyening München shehride quruldi.
« dawami
»
Xelqaraliq
kishilik hoqoq teshkilatliri, Xitay
metbuatliri teripidin < tömur ayal >
dep atalghan Germaniye bash ministiri
we Germaniye Hiristiyan demokrat
partiyesining reyisi Angela Merkel
xanimning bu qétimqi Bei Jing
ziyaritige umid qarimaqta.
« dawami
»
Xitay
tashqi ishlar ministiri Li Zhaoxing
15-may küni Shanghai hemkarliq
teshkilati tashqi ishlar
ministirlirining shangheyde échilghan
yighinigha qatnashqili kelgen Rusiye
tashqi ishlar ministiri Sergey lawron
bilen . AFP
« dawami
»
Yéqinda Xitay dölet
tereqqiyat we islahat komitéti bu yil
aliy mektep püttüridighanlarning az
dégende 60% ining ishsiz
qalidighanliqini melum qilghan.
« dawami
»
Bügün, Xitay xelqi
üchünla emes, belki Sherqiy Türkistan
xelqi üchünmu eghir balayi – apetlerni
élip kelgen, shundaqla Uyghur
xelqining milliy mediniyitini
éghir
xaniweyranchiliqqa uchratqan atalmish
< Poroltariyat mediniyet zor inqilabi
> ning 40 yilliq xatire küni.
« dawami
»
Hörmetlik radio
anglighuchilar, yahshimu siler, men
istansimiz muhbiri Reyhangül Dhupur,
Yéqinqi mezgillerdin buyan, Xitayning
bezi ichki metbuatlirida we asasliq
tor betliride, Xitayning ichki
ölkiliride turiwatqan Uyghurlar
heqqide, arqa – arqidin selbi
maqalilar élan qilinmaqta,
« dawami
»
Roz-Mohammed
Goper
Yéqinqi künlerde yene shu Uyghurlar
heqqidiki kishining könglini perishan
qilidighan xewerler Merkizi Asiyadin
tarqiliwatidu. Qazaqistan we
Qirghizistan hükümetlirining xelqara
qanunlargha boy sunmay, bir tereptin
öz tewelikide yashawatqan
Uyghurlarning insaniy heq hoquqlirigha
ziyankeshlik qiliwatqanliqi,
« dawami
»
2006-05-13 – küni saet
11 de Özbekistan ERK partiyisining
orunlashuturishi bilen Norwegiyede
Endijan weqeside shéhit bolghanlarni
eslesh we Özbekistan perzinti Islam
Kerimopning Özbekistan xelqige
yürgüzüwatqan sotsiyalizimni endize
qilghan déktaturluq tüzümige bolgan
naraziliqini ipalidilesh yüzsidin bu
qétimqi namayishni élip bardi.
« dawami
»
10-may
Ürümchi waqti 5:30 ötkende
Ürümchiidiki eng chong top sétish
orunliridin biri bolghan Hua Ling top
sétish bazirigha tuyuqsiz ot ketken.
<<Xijiang Sheherliri>> gezitining
xewer qilishiche,
« dawami
»
Sabiq
char rusiye impériyisi 19-esirdiki
uyghurlarning milliy musteqilliq
qozghilangliri we bu qozghilanglar
netijiside meydangha kelgen Ili
sultanliqi, qeshqeriye dölitining
yoqitilishi bilen munasiwetlik bolsa,
« dawami
»
5
- ayning 6 - 7 künliri Gérmaniye
Frankfurt shehrining Königstein digen
yeride, „ Xelqara Insanheqliri
Teshkilati“ ning yilliq yighini
échildi..
« dawami
»
Uyghur Amerika
birleshmisining xewer qilishiche,
Amerika hökümiti bügün Guentanamoda
tutup turuluwatqan Uyghurlarning
beshini guentanamodiki herbiy türmidin
qoyup bergen.
« dawami
»
2002-yili
Iyulda, Xitay saqchisi bir torxanini
tekshérmekte. Xitay hökümiti nurghun
pul xejlep intérnétni tosush arqiliq,
xelqning erkin torgha chiqishigha
tosqunluq qilmaqta. AFP
« dawami
»
Korash Atahan: Apiril
aylirining kishige xushalliq we umid
ata qilidighan bu künliri
Gérmaniyegimu yétip keldi. Etrapta
chang keltürüp sayrawatqan pesil
qushlirining yéqimliq awazi kishining
yürek tarisini titiritetti.
« dawami
»
Merkizi Parizhdiki
chégrisiz muxbirlar teshkilati
seyshenbe küni doklat élan qilip,
Xitayning ipade erkinliki xatirisini
tenqid qildi we Xitayni asiyadiki "dimukratiye
gewdisining rak késili", dep eyiblidi.
« dawami
»
Qirghizistan amanliq
dairiliri teripidin bu yil 3 - ayda
tutup qélinghan Ismail qari isimlik
bir Uyghur musapiri xiyalgha
qayturulush xewpige duch kelmekte.
« dawami
»
Özbekistan hökümiti
düshenbe küni, Özbekistandiki ataqliq
kishilik hoquq paaliyetchisi we
Özbekistan kishilik hoquq jemiyitining
reisi Ezemjan Fermanofni saxtipezlik
qilmishi bilen qolgha alghanliqini
bildürdi. Lékin fermanofning
qollighuchiliri,
« dawami
»
Merkizi Londondiki
xelqara kechürüm teshkilati seyshenbe
küni élan qilghan Qazaqistan dairiliri
teripidin tutup turuliwatqan we
Xitaygha qayturulush mumkinchiliki
bolghan Yüsüp Qadir Toxti we Abduqadir
Sidiqlar heqqidiki bayanatida,
« dawami
»
Yéqinda Uyghur élidiki
jungghar oymanliqining sherqigha
jaylashqan kömürlükte 68 milyard 500
milyon tonniliq kömür bayliqi bayqaldi.
Xitay mutexessisliri buning Xitay
boyiche eng chong kömürlükke
aylinidighanliqini bildürdi..
« dawami
»
Xelqara jemiyet Iran
yadro pilanining tereqqiyatidin jiddiy
endishe qiliwatqan bir chaghda, Uyghur
aptonom rayoni partkomining sékritari
Wang Lequan Iranni ziyaret qilip,
« dawami
»
<Merkizi agentliq
muxbiri Linyulining Berlindin 3 -
aprel yollighan telegrammisi>
Zhongguoluq ishpiyonlarning Gérmaniye
chégrisi ichide mexpiy herketliri
sézilgendin kéyin, Gérmaniye
bixeterlikni qoghdash orunliri
Zhunghuoluq ishpiyonluq xadimlirigha
bolghan qattiq tekshürüshni kucheytti
« dawami
»
Türkmenistan prézidénti
seper murat niyazof béyjingni ziyaret
qiliwatqan bir chaghda, Xitay hökümiti
bilen Türkmenistan Uyghur
musteqilliqini telep qilidighan
Sherqiy Türkistan küchlirige qarshi
kélishim imzalidi. Xitay metbuatliri
bu kélishimni Türkmenistan bilen Xitay
térrorluqqa qarshi birlikte küresh
qilishke qoshuldi, dep xewer qilghan.
« dawami
»
2006-yili 25-mart (Shénbé)
Australiye Shérqiy Türkistan Jemiyiti
Jenubi Austrlianing paitehti Adelaide
sheherining Albarda Sport hem ijtimai
kulubida 2006- yilliq Nowruz bayrimini
tentenilik halda qarshi élip, 300 din
artuq kishi qatnashqan Nowruz
kechiligi ötküzdi.
« dawami
»
Xitayning tashqiy
périwut omumi zapas miqdari bu yil 2 -
ayning axirlirighiche 853 milyard 700
milyon dollargha yétip, tunji qétim
dunya boyiche eng köp tashqiy périwut
zapisigha ige Yaponiyidin éship ketti.
« dawami
»
3-ayning
21 - 22 - künliri Rusiye prézidénti
Wladimir Putin Xitayni ziyaret qilip,
Rusiye yili paaliyitige qatnashti
hemde Xitay dölet reisi Xu jintaw
qatarliqlar bilen söhbetler ötküzdi
« dawami
»
Öz
xebirimiz: Shiwetsiyede yashawatqan
Uyghur jamaiti 2006 yilliq nowruz
bayrimini 25-mart küni? payteht
Stockholmgha yighilip qizghin
tebriklashti.
« dawami
»
Bügün,
< Xelqara Tibirkuloz késellikining
aldini élish küni >, Tibirkuloz
késelliki nöwette Sherqiy Türkistan
xelqining salametlikige xewip
yetküziwatqan eng jiddi mesililerning
biri.
« dawami
»
1982-yili
Dunya Sehiye Teshkilati (WHO) her yili
3-ayning 24-kunini "Helqaraliq
Tibirkuloz Kuni" qilip biketken bolup,
tibirkuloz (tuberculosis, ½áºË²¡)
kisilini dunya miqyasida yoq qilish
uchun kop tirishchanliqlarni ilip
barghan,
« dawami
»
Xitay
dairiliri Uyghur aptonom rayonining
yéngi nopus statistikisini élan qildi.
Tengri tagh torining uchuridin
qarighanda, 2005 - yilining axirigha
kelgende Uyghur aptonom rayonining
daimiy turushluq nopusi 20 milyon 135
minggha, Ürümchi shehirining nopusi
ikki milyon 333 minggha yetken.
« dawami
»
Ürümchi
shamalbaghda, yeni ittipaq yoli bilen
yenen yolining otturisidiki töpilikke
jaylashqan yol üstide, bir - ikki
ming kishilik mazar bar.
« dawami
1) Ibrahim Tursun
( 20 yash, Hoten Keriye Kökyardin,
2005 – yili 7 – ayning 8 – küni
Ürümchi Sen shi hangzi ayaq talla
bazirining arqisidiki binadin tutup
kéttilgen, ununggha, diniy telim
alghan talip dep guna artilghan, hazir
Ürümchi Nenguan saqchihanisida
tutupturulmaqta )
« dawami
»

< Sherqiy Türkistan
Informatsiyon merkizi >, 1996 – yili 6
– ayning 1 – küni Germaniyening
München shehride qurulup qanuniy
salahiyetke érishken axbarat we xewer
– uchur merkizidin ibaret.
« dawami
»
Gérmaniyede
tughulush nisbitining yildin – yilgha
töwenlep bérishi, nemis xelqini
endishilendürmekte, Gérmaniyening eng
köp tirajliq < Bild > gézitide élan
qilinghan bir maqalide, < yene 12
ewlattin kéyin Némis xelqi yoqap
kétishi mumkin > digen qarash
otturigha qoyuldi.
« dawami
»
ETIC
xewiri:Xitay hakimiyitining Sherqiy
Türkistan xelqighe qarita mejburi <
pilanliq tughut > siyasitini yolgha
qoyushta uzun yillardin buyan anilarni
xuddi jinayetchilerdek
doxturxanilargha yalap apirip
qursughidiki balini mejburi éliwetish,
« dawami
»
ETIC ning alghan
melumatigha qarighanda, birqanche
kündin buyan Ili deryasi wadisida
toxtimay dawam qiliwatqan shiddetlik
qaraboran, Ghulja shehri we bezi
nahiyilerde arqa – arqidin ot
apitining kélip chiqishigha sewepchi
bolghan. « dawami
»
< Xinhua axbarat tori >
ning 3 – ayning 13 – küni bergen
xewiride körsütülishiche, Xitay
hökümiti Qaramay nefitlikining yilliq
xam nefit ishlepchiqirish miqdarini
2010 – yiligha barghanda 20 milyon
« dawami
»
< Xinhua axbarat tori >
da körsütülishiche, Xitay hökümiti <
11 – besh yilliq pilan > mezgilide,
Sherqiy Türkistandiki ayrudurumlarning
sanini 18 ge, yoluchi toshush
miqdarini 10 milyon kishige, yük
toshush miqdarini 133 ming tonnigha
yetküzüshni pilanlighan.
« dawami
»
< Xinhua axbarat tori >
da xewer qilinishiche, birqanche
kündin buyan Ürümchidiki hökümet
tarmaqliri türlük paaliyetlerni
uyushturush arqiliq, Wang Luobingning
wapatining 10 yilliqini xatirileshke
bashlighan we hette unung üchün mehsus
pochta markisi bésip tarqitilghan.
« dawami
»
< Xinhua axbarat tori >
ning 3 – ayning 10 – küni Ürümchidin
bergen xewiride körsütülishiche, mushu
ayning 8 – küni 18.20 etrapida,
Ürümchi Poyiz istansisidin qozghulup
yolgha chiqqan 41012 – qetimliq yük
poyizi,
« dawami
»
Kommunist Xitay
hakimiyitidin buyan Sherqiy
Türkistanda ikki hökümet mewjut bolup
keldi, biri - atalmish < Aptonom
rayonluq xelq hökümiti >, yene biri -
< Ishlepchiqirish Qurulush Bingtüeni
>. « dawami
»
Jiger
Yallughi bolsa eng köp uchiraydighan
yuqumluq kisellerning biri bolup,
jiger yallughini keltürüp chiqarghan
virusning oxshimasliqigha asasen A, B,
C, D, E tiptiki jiger yallughi dep 5
turge bolunidu.
« dawami
»
Sherqiy Türkistandiki
diniy zatlarning Xitay hakimiyitining
éghir ziyankeshlikige uchrap
kéliwatqanliqi heqqide, istansimiz
deriktori Perhat Yorungqashning
Germaniyede siyasi panahliq tilep
turiwatqan Abitjan Damollam bilen
ötküzülgen söhbitining emiliy ehwalini
anglaysiler

Xitay
hökümitining perwasizliqi, sehiye
sahelirining bihotliqi, dawalash we
aldini élish ishlirining palech we
sewiyesizliki, shundaqla ajritilghan
mebleghning yetersizliki … qatarliq
amillar, « dawami
»
Kommunist Xitay
mustemlikisi astidiki Sherqiy
Türkistan Rayonida, hökümet
Emeldarliri we Memuri Xadimliri ichide
parixorluq, xiyanetchilik
hadisilirining ewij élip ketkenliki
hemmige ayan bolup kéliwatqan bir
mesile.
« dawami
»
< Xinjiang Iqtisat
Geziti > ning xewer qilishiche,
Sherqiy Türkistanda Uyghurlar
merkezliship olturaqlashqan namrat
jenobiy rayonliridiki yerlik xelq
ichide Tughulush nisbitining éship
bériwatqanliqi, Xitay hakimiyitini
qattiq chöchütken.
« dawami
»
< Tianshan axbarat tori
> ning 3 – ayning 8 – küni bergen
xewiride körsütülishiche, Nöwette <
Memliketlik Xelq Qurultiyi > gha
qatnishiwatqan Qorchaq reyis Ismayil
Tiliwaldi Beijingda qilghan sözide,
« dawami
»
1 ) Dunyada mewjut
bolup turiwatqan terilghu yerning
igilirining peqetla bir pirsenti ayal.
« dawami
»
Eydiz
kisili virusi bilen yuqumlanghan
ayallarning künsayin köpiyishi
kishilerning diqqet étibarini
qozghighan bolup, ayallar we qizlarni
téximu köp eydiz kisili we HIV
bilimlirige ige qilip,
« dawami
»
Sherrqiy
Türkistanliq Xanim ? Qizlarning
Bayrimini Qutluqlaymiz !
Bügün, 8 - mart Dunya Ayallar Bayrimi,
bu munasiwet bilen, « dawami
»
< Dunya Geziti > ning
xewer qilishiche, peqet buyil 1 –
aydila Iran Xitayni 1 milyon 900 ming
tonna xam nefit bilen teminligen we bu
arqiliq Iran, Xitayni nefit bilen
teminleydighan eng chong döletke
aylanghan.
« dawami
»
< Germaniye Dolqunliri
> radiosining Xewer qilishiche, ötken
yili Yawropa birlikige eza 25 dölette
bayqalghan 700 xildin artuq xeterlik
buyumning yerimi Xitay teripidin
ishlepchiqirilip türlük qanunsiz
yollar arqiliq kirgüzülgen süpetsiz
mehsulatlar bolup,
« dawami
»
Xitayning ichki
ölkiliridiki yerlik hakimiyetler
iqtisatni tereqqi qildurup, Xitay
xelqining turmush sewiyesini yoquri
kötürüshni birinchi orungha qoyuwatqan
bügünki künde,
« dawami
»
|