( < Sherqiy Türkistan
Informatsiyon Merkizi > ning, <
Ürümchi Xelqara Chégra Sodisi
Yermenkisi > bashlanghanliqi
munasiwiti bilen elan qilghan mexsus
obzori )
15 – qétimliq < Ürümchi Xelqara chégra
sodisi yermenkisi > 9 – ayning 1 -
küni resmiy bashlandi.
« dawami»

1) Ürümchi Poyez
Istansisini Xitay Aqqunliri Bilen
Tolup – Tashti
2) Yeza mektepliride Xitayche Deris
Beridighan Tunji Türkümdiki 1038 Neper
Xitay Oqutquchi Sherqiy Türkistangha
Yetip Keldi3 ) Xitay Hökümiti Kelgüsi
3 Yil Ichide Sherqiy Türkistandiki
Pütün Kentlerde Partiye Yachikisi
Ishxaniliri Tesis Qilishni Emelge
Ashurmaqchi
4) Hoten Rayoni Xitayning
Teripliginidek < Göher Makan > mu Yaki
< Yoqsullar Makani > Mu ?
5) < Zhongguo Xinjiangning Tarihi We
Hazirki Ahwali > Namliq Kitapning
Uyghurchisi Neshirdin Chiqti
6) Xitay Köchmenliri Taptin Chiqishqa
Bashlidi
7) Sherqiy Türkistanning Nopos
Jehettiki Tereqqiyat Ehwali
8 ) Sherqiy Türkistanning Teb'i Mohiti
Allahqa Amanet
9) Sherqiy Türkistanda < Qosh Tilliq
Maarip > Yolgha Qoyulghandin Buyan,
6000 din Artuq Oqutquchi Telim –
terbiyedin Ötküzüldi
10) Xitay, 54 Azsanliq Millet Üchün
DNA Ambiri Tesis Qildi
«dawami»
Biz Uyghurlarda, <
yaxshiliqqa yaxshiliq herkimning ishi,
yamanliqqa yaxshiliq erkekning ishi >
deydighan bir eqiliye sözi bar, özige
yamanliq qilghan bir insangha
yaxshiliq bilen jawap qayturush, mert,
rehimdil, alijanap, peziletlik,
wapadar we teqwadar insanlargha xas
bolghan bir xislettin ibaret.
« dawami»
( < Sherqiy Türkistan
Informatsiyon Merkizi > ning, < Milliy
Téritoriyélik Aptonomiye Qanuni >
chiqirilghanliqining 22 – yilliqi
munasiwiti bilen élan qilghan bash
maqalisi )
« dawami»
<
Tian Shan tori > da 8 – ayning 25 –
küni elan qilinghan bir xewerde
körsütülishiche, shu ayning 21 – küni
chaqirilghan < aptonom rayonluq
namratlarni yülesh yighini > da,
hazirgha qeder Sherqiy Türkistan
boyiche 440 ming neper alahide
namratning we
« dawami»
Sherqiy Türkistanliq
Uyghur yash Obulqasim Hajim ( yene bir
ismi Ahmet Gonan ), 1968 – yili 1 –
ayning 1 – küni tughulghan, u,
Qirghizistangha tijaret bilen
turiwatqanda Qirghizistan saqchi
dayirliri teripidin 1998 – yili qolgha
élinghan we 2001 – yili 3 – ayning 12
– küni Qirghizistan Osh sheherlik sot
mehkimisi héch bir délil – ispatsizla
uni < térorist > dep eyiplep,
« dawami»
Xunddi
dunya jaametchilikige melum bolup
kelginidek, nöwette Sherqiy
Türkistanda kündin – künge küchüyüp
beriwatqan milliy ziddiyet we
toqunushlarning barliqqa kélishige
sewepchi boluwatqan eng mohim
amillarning biri
« dawami»
Germaniyediki
eng nopozluq axbarat wastilirining
biri hisaplanghan < Germaniye
Dolqunliri > radiosining 8 – ayning 21
– künidiki purogrammisida, mezkur
Radioning muxpiri Aleksander
ependining, merkizi Germaniyening
München
« dawami»
Sürette:
Aqsuning Shayar nahiyesi Gülbagh
yézisidiki déhqan Qurban Sheripning
terighan yerlik kawiliri buyil rasa
oxshighan we her birining éghirliqi 27
– 30 kilogha yetken, epsuski bu
bichare dehqan kawidin molhosol alghan
bolsimu,
« dawami»
<
Tianshan tori > ning xewer qilishiche,
< Shanghai hemkarliq teshkilati > ning
ikki ezasi – Xitay bilen
Qazaqistanning atalmish < térorizim >
gha qarshi birleshme herbi manewiri 8
– ayning 24 – künidin 26 – künigiche
Qazaqistan bilen Sherqiy Türkistan
chégriside élip bérilidiken, bu
qétimqi birleshme manewergha, <
Tianshan – birinchi nomur > dep nam
berilgen.
« dawami»
< Tianshan tori > ning
8 – ayning 21 – künidiki xewiride
körsütülishiche, < aptonom rayonluq
maarip nazariti >, buyilmu adettiki
ali mekteplerge qobul qilinidighan
oqughuchilardin elinidighan oqush
pulining ötken yildikige oxshash
bolidighanliqini elan qilghan.
« dawami»
<
Tianshan tori > da 8 – ayning 22 –
küni elan qilinghan bir xewerde
körsütülishiche, 9 – ayning 5 – künige
qeder Xitayning Chungqing rayonidin
100 ming Xitay Sherqiy Türkistangha
yötkep kélinip, Bingtüenning paxta
yighiwélish ishlirigha sélinidiken.
« dawami»
Ma
Jung Ying, yene bir atilishi < Ga
Siling > ( kichik qomandan ), Sherqiy
Türkistanning yéqinqi zaman tarixigha
intayin zor tesir körsetken mohim
shexislerning biri.
« dawami»
2006-yili 8-ayning
18-küni,"Dunya Uyghur Qurultiyi"ning
chaqirqigha asasen Gollandiye Sherqi
Turkistan Wahpi Gollandiyening Den
Haag shehride Xitay elchixanisining
aldida keng kölemlik namayish ötküzdi.
« dawami»

Öz
Xewirimiz: Bügün Gérmaniyening Münshen
sheheride Uyghurlar keng-kölemlik
namayish ötküzüp, Xitay hökümitining
Kanada puqrasi Hüseyin Jélilni
qanunsiz tutup turiwatqanliqi sewebi
bilen Xitaylarning Sherqiy Türkistanda
yürgüziwatqan
« dawami»
Xitay merkizi
hökümitining orunlashturushi bilen,
Xitayning chet'eldiki 30 döwlette
turushluq elchixanisining asasliq
xadimliridin terkip tapqan 53 kishilik
tekshürüsh ömigi Sherqiy Türkistangha
kelgen we bu ömek 8 – ayning 15 –
künige qeder Sherqiy Türkistanning
pütün rayonlirini kézip tekshürüsh
élip barghan idi.
« dawami»
SSherqiy
Türkistan milliy herikitining rehbiri
we Uyghur xelqining meniwi anisi
Rabiye Qadir xanim 8 – ayning 16 –
küni München shehridiki < Sherqiy
Türkistan Informatsiyon Merkizi > ning
ishxanisini ziyaret qilip, merkezning
pirezidenti Abdujelil Qaraqash we <
ETIC – Uyghur Tetqiqat Merkizi >
« dawami»
< Xinjiang géziti > de
8 – ayning 14 – küni élan qilinghan
bir xewerde körsütülishiche, atalmish
< Aptonom rayonluq xelq hökümiti >
ning reyisi Ismayil Tiliwaldi we <
Aptonom rayonluq partikom > ning
muawin sekritari Nur Bekri qatarliqlar
< Xinjinag ma'arip neshriyati idarisi
> gha bérip tekshürüsh élip barghan.
« dawami»
< Xinjiang iqtisat
géziti > ning 8 – ayning 14 – künidiki
xewiride körsütülishiche, Sherqiy
Türkistanda her yili ali mekteplerge
qobul qilinidighan 50 minggha yéqin
oqughuchining 10 mingdin köpireki
namrat ayililerning perzentliri bolup,
« dawami»
<
Dunya Uyghur Qurultiyi > ijra'iye
komutétining reyisi, < Amerika Uyghur
Birleshmisi > ning bash katibi Alim
Siyitof ependining, ötken jüme küni (
8 – ayning 11 – küni ) < Amerika Awazi
> téléwiziyesining Xitayche < erkin
munazire
« dawami»
8
– ayning 13 – küni, Germaniyening
München shehride pa'aliyet élip
bériwatqan < Yawropa Sherqiy Türkistan
Birliki > teshkilati, Uyghur xelqining
meniwi anisi we Sherqiy Türkistan
milliy herikitining rehbiri Rabiye
Qadir xanim
« dawami»

1) Xitay Hökümiti
Ilida < Apet Rayonidin Uzaqlshturush >
Digen Bahane Bilen Yerliklerni Mejburi
Köchürmekte
2) Xitay Merkizi Herbi Ishlar
Komutetining Rehberliri Sherqiy
Türkistanda
3) Qaraqash Nahiyeside Internet
Chayxanilirini Küzitidighan
Suxenchiler Etriti Quruldi
4) Bay Nahiyesidiki Yeza – Kentlerning
Köpünchisi Hökümetke Qerzdar
5) Xitayda Turushluq Chet’el
Muxpirliri, Xitay Hökümitining
Öktemlikidin Shikayetchi
6 ) Xitay hökümiti, < Qosh Tilliq
Oqutush > digen Nam Astida Milliy
Maaripni Xitaylashturush Qedimini
Tezletmekte
7) Qaraqash Nahiyesidiki Kenit
Kadirlirining Köpünchisi Qaraqosaq We
Sawatsiz
8) Fukangda Yüz Bergen Kömürkan
Qazasida Hazirgha Qeder 10 Xitay Öldi
9) Atush Enjüri Özining Tarixtin
Qalghan Shöhritini Hazirghiche Saqlap
Kelmekte
10) Turpanning Üzümi Piship Bazargha
Kirdi «dawami»
Hemmimizge
melum bolghinidek, Sherqiy
türkistanning yéqinqi zaman tarixidiki
Mes’ud Sabri Bayquzu, Muhemmed Emin
Bughra, Eysa Yüsüp Alptekinler,
Sherqiy Türkistanning yéqinqi zaman
tarixida ötken mexshur milletchi
rehberler bolup,
« dawami»
<
Xinjiang iqtisat geziti > ning 8 –
ayning 11 – künidiki sanida elan
qilinghan bir xewerde körsütülishiche,
Xitay yeza igilik ministirliki
memliket boyiche 14 xil yawayi
haywanni chetellik owchilargha
echiwetken.
« dawami»
<<
Xinjiang geziti > de 8 – ayning 13 –
küni elan qilinghan bir xewerde
körsütülishiche, nöwette Sherqiy
Türkistanning ot apitidin mudapiye
körüsh küchi intayin ajiz bolup,
Sherqiy Türkistanda mewjut bolup
turghan 80 nechche nahiye
« dawami»
Sherqiy
Türkistan milliy herikitining
Xelqaralishish qedimining
tezlishishigha egiship, dunya
jamaetchilikining Uyghurlargha we ular
yashighan mohitqa bolghan qiziqishi
yildin – yilgha eship barmaqta, buxil
yüzlinish,
« dawami»
Uyghurlar
bilen tarixiy jehettin qandashliq we
qerindashliq munasiwiti bolghan
Saklarning asasliq qismi bügün
Romaniyede yahsimaqta we Romaniyede
siyasi, iqtisadi jehetlerde belgilik
tesirge ige.
« dawami»
Armiyeni
zamaniwilashturush, Xitay merkiti
hökümiti teripidin 80 – yillarda
otturigha qoyghan < 4 te
zamaniwilishish > shoarining eng mohim
terkiwi qismi.
Shundin buyan Xitay hökümiti herbiy
qisimlirini zamaniwilashturush
qedimini tézlitish üchün,
« dawami»
Eysa
Yüsüp Alptekin ependining, < Esir
Sherqiy Türkistan > namliq tarixiy
eslimiside körsütülishiche, Sherqiy
Türkistan tarixida Uyghurlarning
Xitayda élip barghan tunji namayish
1933 – yili 11 – aying 1 – küni
Xitayning Nan Jing shehride élip
bérilghan.
« dawami»
Kéyinki
yillardin buyan Sherqiy Türkistandin,
Xitay dellallirining türlük chirayliq
wediler bilen Uyghur qizlirini
Xitayning ichki ölkilirige aldap
apirip, ularni ippet nomusini setishqa
we türlük nashayan ishlar bilen
shughullunushqa mejbur qilghanliqigha
dayir xewerler ayighi üzülmey kelip
turmaqta.
« dawami»
<
Xinjiang geziti > ning xewirige
asaslanghanda, buyilning aldinqi yérim
yilida Sherqiy Türkistanda
déhqanchiliq mehsulatlirining ichide
qunaqtin bashqa mehsulatlarning
hemmisining bahasi chüshken, hetta
charwichiliq
« dawami»
<
Qeshqer hökümet tori > ning xewer
qilishiche, 8 – ayning 7 – küni Xitay
tamojna xadimliri Sherqiy
Türkistanning Qirghizistan bilen
tutushidighan Torghat chégra éghizida,
melum bir shirketning Qirghizistandin
import qilghan
« dawami»
Öz
xewirimiz: Xitayning sabiq dölet
reyisi Jiang Zeminning < 3 ke wekillik
qilish > digen sepsete otturigha
qoyulghan we kommunizim terbiyesi
yetekchi idiye qilinghan < Jiang zemin
tallanma eserliri > namliq 3 tomluq
qizil tashliq kitap
« dawami»
<
Xinjiang iqtisat geziti > ning 8 –
ayning 11 – küni xewer qilishiche,
Ürümchide hökümet terepning testiqini
almay turup musulmanlar qewristanliqi
achqanlargha yaki jinazini hökümet
bélgilep bergen qewristanliqlarning
sirtigha depne qilghuchilargha
hessilep jaza bérilidiken.
« dawami»

1) Wang Lequan,
Xitayning Chetellerdiki Élchiliridin
Xinjiang Heqqidiki Teshwiqatlarni
Kücheytishni Telep qildi
2) Bingtanlik Xitaylar Bilen Yerlik
Xelq Ottursidiki Iqtisadi Periq Téz
Sürette Ashmaqta
3) Sherqiy Türkistanda Mejut 3700
Internet Tor bétining Aran 200
nechchisi Azsanliq Millet Tilida
4) Xitay Hökümiti Keyinki 30 yil
Ichide Bingtuanning Omomiy Noposini 7
Milyongha Chiqirishni Pilanlimaqta
5) < Wetenning Birlikini Ilgiri Sürüsh
Ömiki > Ürümchige Yétip Keldi
6) Buyil Bingtuan Xitayning Ichkiri
Ölkiliridin 267 Ming Neper Paxta
Yighiwélish Ishchisi Kirgüzmekchi
7) Buyil Yene Xitayning Ichki
Ölkiliridiki Toluq Ottura Mekteplerge
Sherqiy Türkistandin 3990 Neper
Oqughuchi Mangghuzuldi
8) Ali Mekteplerni Püttürgen
Xitaylarning Ishqa Orunlishish Nisbiti
54 %, Azsanliq Milletlerning Bolsa
34.43 %
9) Wu Hongda Ependi Bilen
Falungongning Arisi Échildi
10) Mes’ud Sabri Bayquzu Ependining <
Niyazqiz > Dirammisi We Uyghurlarning
Xitaylar Bilen Toy Qilishqa Qarshi
Chiqishining Tarixiy Sewepliri «dawami»
Sherqiy
Türkistanda yaylaqlarning éghir
derijide buzghunchiliqqa we
bulghunushqa uchrap beriwatqanliqi,
uzun yillardin buyan yerlik
charwichilarning qattiq naraziliqini
qozghap kéliwatqan mesililerning biri,
bolupmu qanunsiz halda altun qazghuchi
« dawami»
Germaniyide siyasiy
panahliq tilep, telepliri ret
qilinghan Uyghurlar mesilisi heqqide,
teshkilatlarning yillardin biri pütün
imkanliri bilen térishchanliqlar
körsitishi netijiside,
« dawami»
Uyghur
aptonom rayonining Shayar nahiyiside
bu yil 35 yashlardiki bir muderris
yazliq tetildin paydilinip balilargha
Qur'an ügetkenliki üchün Xitay
dairiliri teripidin qolgha élinghan.
« dawami»
Xitay
hakimiyiti xelqaraliq kishilik hoqoq
teshkilatlirining shunche
naraziliqigha qarimastin, Sherqiy
Türkistanda bigunah Uyghurlarni siyasi
seweptin tutqun qilip jazalash
herikitini dawamlashturup kelmekte.
« dawami»
ETIC'ning wetendin biwaste igelligen
uchurigha asaslanghanda, yéqinda
Qeshqer wilayitidiki hökümet
tarmaqliri mexsus küch teshkillep,
buyil ichide Seudi erebistangha Ömri
hajigha barghan pensiyege chiqqan
Uyghur ishchilarni éniqlap chiqip,
« dawami»
<
Tian shan tori >, Sherqiy Türkistanda
Xitay hökümiti teripidin
bashquruliwatqan eng asasliq xewer
torlirining biri.
Mezkur xewer torida 8 – ayning 8 –
küni élan qilinghan, < 11 – sintebir
weqesi heqqidiki süyqest neziriyeliri
yene
« dawami»

1) < Radikal Islam >
Bilen Xitay Kompartiyesining
Oxshashliq Terepliri
2) Romaniyening Xitayperes Metbuatliri,
< Dunya Saklar Milliy Kéngishi > We <
Dunya Hunlar Qurultiyi > gha, <
Sherqiy Türkistan Térorchiliri Bilen
Éghiz – Burun Yalishiwatidu > dep
hujum qilishqa bashlidi
3) ETIC‘ ning Arqidin, Tibet Sergerdan
Hökümitimu Internet Téléwiziyési Qurdi
4) Xitay Dayirliri Sherqiy
Türkistangha Kelgen Chetel
Sayahetchilirini Jenidin Jaq
Toyghuzmaqta
5) Germaniye Hökümiti Qanun Döwliti
Söhbiti Arqiliq, Xitay Hökümitige
Qaratqan Besimini Üzlüksiz Ashurushqa
Bashlidi
6) Ürümchi, Xitay Aqqunlirining Jennet
Makanigha Aylandi
7) Ili rayonidiki derijidin tashqiri
ishsizliq, kopligen kishilerning
bashqa yurtlargha berip medikarchiliq
qilishini keltürüp chiqarmaqta
8) Hoten wilayiti yerlikning kaniyini
siqip baj yighishta aldinqi orunda
9) < ETIC – Uyghur Tetqiqat Merkizi >,
Sherqiy Türkistanda 49 – Yilidin Buyan
Yüz Bergen Siyasi Weqelerni Öz Ichige
Alghan Yilnamini Hazirlash Xizmitini
Bashlidi
10 ) Germaniyede Neshir Qiliniwatqan
Türkche < Turan > Jornilida, Sherqiy
Türkistan Mesilisige Alahide Yer
Berildi «dawami»
Kanadada yéqinda élan
qilinghan bir parche mulahize
dokulatida, chong-quruqluqta 2000 -
yildin 2005 - yilighiche bolghan
ariliqta, 40 mingdin artuq eza
köchürüsh opratsiyesining élip
bérilghanliqi otturgha qoyulghan
« dawami»
Internet
tor betlirini arilawetip, ixtiyarsiz,
< Tianshan tori > da élan qilinghan
bir xewerge közüm chüshüp qaldi.
Bu xewerde körsütülishiche, 8 – ayning
3 – küni Ürümchide chaqirilghan <
Aptonom rayon boyiche AIDS
késellikining aldini élish xizmitini
teshwiq qilish seperwerlik yighini >
da « dawami»
< Tian shan tori > ning
8 – ayning 4 – küni bergen xewirige
asaslanghanda, Xitay Hökümiti Ürümchi
shehride < Zhe Jiang Shehri > tesis
qilishni pilanlighan.
« dawami»
Öz
xewirimiz: Scott
Robertsning www.theglobeandmail.com da
bügün élan qilghan bir parche
xewiridin melum bolishiche Kanada
tashqiy ishlar ménistirliki Hüseyin
Jelil efendining .
« dawami»
2 -Awghust küni,
Afghanistanda pahishilik we haraq
sétish qatarliq jinayetler bilen
shughullanghan 7 neper Xitay ayal ,
chégradin qoghliwitildi.
« dawami»
Öz xewirimiz: Mushu
ayning 30-küni Germaniyening Frankfurt
sheheride olturushluq bir qisim
Uyghuristan yashliri meslihetliship,
nöwettiki Uyghuristan weziyiti heqqide
öz-ara pikir almashturdi.
« dawami»
Yéqinda Uyghur aptonom
rayonida échilghan qosh tilliq maarip
xizmiti yighinida, Xitay hökümiti qosh
tilliq maarip namidiki
Xitaychilashturush maarip siyasitining
yenimu rawan emeliylishishi üchün,
Xitay tili maaripini
« dawami»
Australiye hökümiti seyshenbe küni
Xitay bilen élip barghan yilliq
kishilik hoquq söhbitide, Xitayda
kishilik hoquqning izchil depsende
qiliniwatqanliqini otturigha qoydi.
« dawami»
Xongkongdiki kishilik hoquq we
démokratiye uchur merkizining xewer
qilishiche, weqe 18 iyul küni yüz
bergen bolup, Enshün gézitining
muxbiri Shyaw goping yerlik saqchi
idraisining bashliqi Pen Déféng
teripidin xelqning köz aldida urup
öltürülgen..
« dawami»
Qirqizistan prézidénti
Qurmanbék Baqiyif we Öbekistan
prézdénti islam kermof, xelqara
térrorchiliq we diniy esebiylikke
qarshi turush üchün birleshme herbiy
küch qurush toghrisida kélishti.
« dawami»
Basqunchi
Xitay Hökümranlirining sadiq
miras’hori kommunst Xitay
basqunchilirining yérim esirdin
köpirek asmilatsiye we érqiy
qirghinchilqni asas qilghan dölet
térror siyasitining dehshetlik
zulimini tartiwatqan Uyghur xelqining
béshigha kéyinki bir-ikki yil ichide
qoshlap dert-elem,, azap-qaighü matem
– musubetler arqa-arqidin kéliwerdi.
« dawami»
Yéqinqi yillardin beri Türkiyining eng
chong gézitlirige Uyghurlar heqqide
maqalilar élan qilinmaqta.
« dawami»
Öz
xewirimiz: Nöwette Sherqiy Türkistan,
Xitay miqyasi boyiche AIDS
kesellikining tarqilish süriti eng tez,
yuqumlinish dayirisi eng keng bolghan
rayon. Sherqiy Türkistanda bu
kesellikke giripdar bolghuchilarning
asasliq qismi uyghurlardin ibaret.
« dawami»
Öz
xewirimiz: Nöwette Germaniyede Siyasi
Panahliq tilep turiwatqan yash diniy
zatlirimizdin Abitjan Damollam (
Abitjan Mehmut ), Sherqiy Türkistan
Enformatsiyon Merkizi > ge bergen
melumatida, 5 yildin köpirek waqittin
buyan Xitayning qarangghu zindanlirida
azap chekiwatqan yash diniy zat we
özining biwaste oqughuchisi, « dawami»
Öz xewirimiz: Uyghurlar
ichide, < Xitayning eskisi Bingtuanlik
> deydighan bir söz bar, bu, 50
nechche yildin buyan Sherqiy Türkistan
xelqighe zor balayi – apetlerni élip
kelgen atalmish < ishlepchiqirish
qurulush Bingtuan'i > ge
|