EAST  TURKISTAN  INFORMATION CENTER

MAUZULAR:

SH T HEQQIDE OMOMI MELUMAT

DINIY SAHIPE

TARIH SAHIPISI

KISHILIK HOQUQ

IQTISADI SAHIPE  

EDEBI SAHIPE

UYGURLARDA MUA'ARIP

ÖSMÜRLER SAHIPISI 

UYGUR TESHKILATLIRI

ALAQE ADRISI

HAWARAYI

ARHIP KÖRÜNÜSHLE

PIKIR DEPTIRI

MUHIM LINKLER

  SH T H M  ARHIBI

• 05/31  -  Ürümchide Xitay Balisini Görege Éliwalghan Qaraqchilarning Hemmisi Xitay Chiqti

Sherqiy Türkistanda kündin – künge köpüyiwatqan we herqandaq wehshilikni qilishtin yanmaydighan Xitay oghri – qaraqchiliri bügünki künde hetta Xitay köchmenlirining beshighimu bala bolushqa bashlidi.. «dawami»

• 05/31  -  Bei Jing Tamojnisida Köp Miqdarda Qoral – Yaraq Qolgha Chüshürülgen

< Bei Jing géziti > ning 5 – ayning 31 – küni xewer qilishiche, Bei Jing tamojna xadimliri 5 – ayning 23 – küni hawa tiransiporti arqiliq kelgen poshta buyumliri ichidin yuquri derijide teqlit qilip yasalghan 50 qoral – yaraqni qolgha chüshürgen. «dawami»

• 05/31  -  Buyil Sherqiy Türkistanda Toluqsiz Ottura Mektepni Püttürgenlerning Peqetla Yérimi Toluq Otturigha Qobul Qilinidu

< Xinjiang géziti > ning 5 – ayning 31 – küni xewer qilishiche, buyil Sherqiy Türkistan boyiche toluq otturigha imtahab béridighan oqughuchilarning omomiy sani 154 ming neper bolup, bulardin peqetla 84 ming nepiri toluq ottura siniplirigha qobul qilinidiken.«dawami»

• 05/31  -  Ürümchide Xitay Balisini Görege Éliwalghan Qaraqchilarning Hemmisi Xitay Chiqti

Sherqiy Türkistanda kündin – künge köpüyiwatqan we herqandaq wehshilikni qilishtin yanmaydighan Xitay oghri – qaraqchiliri bügünki künde hetta Xitay köchmenlirining beshighimu bala bolushqa bashlidi. «dawami»

• 05/31  -  Sherqiy Türkistanda Ösmürlerge Ayit Istimal Buyumlirining Köpünchisi Ölchemsiz

< Tianshan tori > ning xewer qilishiche, 5 – ayning 30 – küni, Ürümqi sheherlik süpet bashqurush idarisi, < 1 – iyon balilar bayrimi > munasiwiti bilen Sheherdiki ösmürlerge ayit istimal buyumlirini satidighan soda sarayliri we magazenlarda süpet tekshürüsh elip barghan.«dawami»

• 05/31  -  Bingtuanning Ilide Turushluq 4 – Dewiziyesi Terkiwidiki Yerlik Milletlerning Yilliq Kirimi Aran Ming Yuan Etrapida

Bügünki künde Sherqiy Türkistandiki Bingtuanlik Xitaylarning kishi beshigha toghra kelidighan yilliq kirimi yerlik dehqanlarningkidin eng az 3 – 4 hesse yuquri, chünki Bingtuan, «dawami»

• 05/29  -  Atalmish < Milletler Ittipaqliqi > Nemunichiliri

< Tianshan tori > ning xewer qilishiche, 5 – ay kirgendin buyan Xitay hakimiyiti teripidin Sherqiy Türkistan miqyasi boyiche daghdugha bilen élip beriliwatqan atalmish < milletler ittipaqliqi terbiyesi eyi > pa’aliyiti axirliship, bu heriket jeryanida tallap chiqilghan < nemunichilar > teqdirlengen. «dawami»

• 05/29  -  < AIDS > Wirusi Yuqturuwalghan Ghuljuluq Yitim Balilar

Xitay metbu’atlirida körsütülishichimu, nöwette Ghulja shehri pütün Sherqiy Türkistan boyiche AIDS wirusining tarqilishi eng köp bolghan sheherlerning biri bolup, hamildar ayallarning ichide AIDS wirusini yuqturuwalghuchilarning nisbitimu xelila yuquri.«dawami»

• 05/28  -  Hejdin Qaytip Kelipla Qolgha Elinghan Abdurahmanjan Ehmet Hazirghiche Ayilisidikiler Bilen Körüshtürülmidi

Abdurahman Ehmet, Ghulja shehri Qaradöng mehellisidin bolup, kespi rimotchi
U, 2006 – yili 12 kishilik bir Hajilar ömikini bashlap Seudi Erebistangha kelip Hej qilip qaytishi haman, Ghuljida Xitay biheterlik tarmaqliri teripidin qolgha elinip türmige tashlanghan. «dawami»

• 05/27  -  Sherqi Türkistan Information Merkizi Xitay Hökümitining ETIC Üstidin Nazaret Élip Barghanliqini Qattiq Tenqitlidi

Boxun axbarat tori > ning 5 – ayning 26 – küni xewer qilishiche, buyil 4 – ayning bashlirida, Xitay jama’et xeweipsizlik ministirliki, herqaysi ölke, aptonom tayon we merkezge biwaste qarashliq sheherlerning jama’et xewipsizlik idariliri we nazaretlirige, «dawami»

• 05/26  -  Xitay Jama’et Xewipsizlik Ministirlikining Olimpik Heqqidiki Mexpiy Uxturushida, Rabiye Qadir Qatarliq 9 Neper Uyghur Siyasi Pa’aliyetchisige Qaratqan Nazaretchilikni Kücheytish Telep Qilinghan

 Boxun axbarat tori > ning 5 – ayning 26 – küni xewer qilishiche, buyil 4 – ayning bashlirida, Xitay jama’et xeweipsizlik ministirliki, herqaysi ölke, aptonom tayon we merkezge biwaste qarashliq sheherlerning jama’et xewipsizlik idariliri we nazaretlirige,  «dawami»

• 05/25  -  Ürümqidiki Yamanliq Teghida Bashlanghan Öy Cheqish Herikitining Tunji Künide 104 Ayilining Öyi Chéqip Tahlandi

< Tianshan tori > ning xewer qilishiche, hökümet teripidin Ürümqidiki Yamanliq téghi ahaliler olturaq rayonida bashlitilghan öy chéqish herikitining tunji küni bolghan 5 – ayning 24 – künining özidila 104 ayilige tewe 287 eghiz öy chéqip tashlanghan bolup, bunung kölimi 5230 kuwadirat / metir kélidiken.  «dawami»

• 05/25  -  Ürümqide, <Xitay Pilanliq Tughut Jemiyiti> Qurulghanliqining 27 – Yilliqi Xatirilendi

< Tianshan tori > ning xewer qilishiche, 5 – ayning 24 – küni kechte Ürümqidiki xelq meydanida, < Xitay pilanliq tughut jemiyiti > ning qurulghanliqining 27 – yilliqini xatirilesh pa’aliyiti uyushturulghan bolup, bu pa’aliyetning asasi meqsidi, «dawami»

• 05/25  -  Hökümet Karxaniliri, < Xinjang 4 – Türmisi > diki Xitay Jinayetchiler Bilen Xizmet Toxtimi Imzalidi

Sherqiy Türkistanda hetta ali mektepni püttürgen Uyghurlarmu ish tapalmay jemiyette qeqindi – soqundi bolup yürgen, Uyghur qizliri türküm – kürkümlep Xitayning ichki ölkilirige mejburi malayliqqa iwetiliwatqan bügünki künde,  «dawami»

• 05/25  -  Sherqiy Türkistanda Makansiz Qalghan Uyghurlarning Taghu Deshtlerdin Makan Tutishimu Qanunsiz Hésaplinip Qoghlandi Qilinmaqta

Tianshan torining xewer qilishiche , on künlük idiye xizmet ishlengendin kéyin Yamanliq taghdiki Uyghurlarning öyliri bügün , saybagh rayonluq xelq hökümiti, saybagh rayonluq mamuri ishlar qanun tuzum orgini, saqchilar, «dawami»

• 05/23  -  < Aptonom Rayonluq Partikom Teshwiqat Bölümi >, Siyasi we Diniy Tüsni Alghan < Qanunsiz Kitap > largha Qattiq Zerbe Berishni Telep Qildi

< Xinjiang iqtisat geziti > ning 5 – ayning 23 – küni xewer qilishiche, < aptonom rayonluq partikom teshwiqat bölümi > ning mudiri Li Qi, mushu ayning 22 – küni Ürümqide qilghan sözide, her derijilik < shehwane we qanunsiz neshir buyumlirigha zerbe bérish ish’xaniliri > din,  «dawami»

• 05/23  -  Ürümqide 5 ay ichide 73 Kishi Qatnash Weqeside Öldi

< Ürümqi kechlik géziti > ning 5 – ayning 23 – küni xewer qilishiche, buyil 1 – aydin 5 – ayghiche bolghan mezgil ichide Ürümqi shehide tülük qazalarda 90 neper kishi ölgen bolup, bularning ichide qatnash weqeside ölgenlerning sani 73 neper. «dawami»

• 05/22  -   Shanghai Hökümiti Teripidin Aqsuda Qurulghan <Qosh Tilliq Yesli>

Xitay hakimiyitining Sherqiy Türkistanda jiddi türde yolgha qoyuwatqan Uyghur ma’aripini Xitaylashturush siyasitige, Xitayning ichki ölkiliridiki ölke we shehrlermu biwaste masliship kelmekte.  «dawami»

• 05/22  -   Chengizxanning 16 Milyon Ewladi Bar

Chetel metbu’atlirining xewiride körsütülishiche, Asiya qit’eside yashawatqan 16 milyon erkek, bundin 800 yil burun Mongghulistanda yashighan we 100 ligen perzenti bar Mongghul impiratori Chenggizxanning urughidin törelgen. «dawami»
 

• 05/22  -   Qizlirimizning Teqdiri Barghanche Qarangghulashmaqta

Wetendin kelgen uchurgha qarighanda, Xitay hökümitining ish tépip bérish bahanisida, Xitay dölitige toshup ketiliwatqan nareside Uyghur qizlirining istiqbali, barghanche qarangghulashmaqta iken. «dawami»

• 05/21  -   Yawropa Parlamenti Xitayni Dalay Lama Bilen Diyalog Ötküzüshke Chaqirdi

< Germaniye dolqunliri Radiosi > ning xewer qilishiche, ötken seyshenbe küni Yawropa parlamenti Tibet mesilisi heqqide mexsus qarar maqullap, Xitay hökümitini shertsiz halda Dalay Lamaning wekilliri bilen diyalogni yolgha qoyushqa chaqirdi. «dawami»

• 05/21  -   Germaniye Bixeterlik Idarisi, Germaniye Karxanilirini Xitayning Jasusliridin Hush’yar Bolushqa Chaqirdi

< Germaniye dolqunliri radiosi > ning xewer qilishiche, Germaniye Döwlet Bixeterlik idarisi teripidin 5 – ayning 15 – küni élan qilinghan yilliq doklatta, nöwette Xitay hakimiyitining oqughuchi, sodiger, sayahet digendek namlar bilen chetelge chiqiwatqan Xitay puxralirini jasusluqqa séliwatqanliqi,  «dawami»

• 05/21  -   < Ottura Asiya Saqchi Teshkilatliri Hemkarliq Merkizi > Binasining Qurulushi Sherqiy Türkistanda Resmiy Bashlandi

< Tianshan tori > ning 5 – ayning 18 – küni xewer qilishiche, < Shanghai hemkarliq teshkilati > teripidin élinghan munasiwetlk qararlarning rohi boyiche qurulghan, < Ottura asiya saqchi teshkilatliri hemkarliq merkizi > binasining qurulushi yéqinda Miquan nahiyeside resmiy bashlanghan.«dawami»

• 05/20  -   < 2007 – Yilliq Ottura We Gherbiy Asiya Axbarat Muhakime Yighini > Ürümqide Chaqirildi!

Xitay, dunya bolyiche axbarat we metbu’at erkinliki eng qattiq depsendichilikke uchrawatan mustebit we dektator döwletlerning biri bolup, Xitay axbaratchiliqi, kommunistik idilogiyedin bashqa hech bir siyasi qarash yaki pikirni etirap qilmaydu we sighdurmaydu. «dawami»

• 05/20  -    < Yawropa Sherqiy Türkistan Birliki > ning Ffankfurt Shöbisi Quruldi!

5 – ayning 19 – küni Germaniyening Frankfurt shehride, < Yawropa Sherqiy Türkistan Birliki > teshkilatining Frankfurt shöbisi resmiy qurulup, milliy küresh sepimizge yene bir yéngi küch qoshuldi.
«dawami»

• 05/19  -   Xitay, Xelqara Térorizimgha Qarshi Heriketke Aktip Maslashqanmish !

< BDT ning yer shari xarektirlik térorizimgha qarshi stiratigiyesini emilileshtürüsh boyiche muhakime yighini > 5 – ayning 17 – küni Awustiriyening paytexti Wiyenada chaqirildi. «dawami»

• 05/19  -   Rabiye Xanim Amerikidiki Ikki Chong Uniwersiteta Doklat Berdi

RFA ning xewer qilishiche, Dunya Uygur qurultiyining reisi we Uyghurlarning meniwiy anisi Rabiye qadir xanim, 5 - Ayning 15 - we 16 - Künliri, Amerikining dunyagha mesh’hur Massachusétts téxnologiye inistituti bilen harward  «dawami»

• 05/19  -   Nursultan Nezerbayev, Qazaqistanning Menggülük Pirezidenti

Chetel metbu’atlirining xewer qilishiche, Qazaqistan parlaméntining ezaliri 5 – ayning 18 - küni bilet tashlap, prézidént Nezerbayéwning qazaqistangha menggülük prézidént bolushini maqullidi. «dawami»
 

• 05/19  -   Amerikida 12 Milyon Qanunsiz Köchmenge Gerejdanliq Yoli Echildi

Chetel metbu’atlirining xewiride körsütülishiche, Amerikidiki < Jumhuriyetchi partiye > bilen < Démokrat partiyesi > 3 ay boyiche muzakire lp brish arqiliq, nöwette Amerikida qanunsiz yashawatqan texminen 12 milyon qachaq köchmenge ishlesh ruxsiti bérish heqqide ortaq qarargha kelgen. «dawami»

• 05/19  -   Ürümqide Mexpiyetlikni Saqlash Yighini Chaqirildi

< Xinjiang géziti > ning xewer qilishiche, 5 – ayning 17 – küni chüshtin burun Ürümqide, < aptonom rayonluq mexpiyetlikni saqlash yighini > chaqirilghan bolup, < aptonom rayonluq partikom > ning mu’awin sekritari Yanggangning riyasetchilikide chaqiilghan bu qétimqi yighingha, her derijilik mexpiyetlikni saqlash idarisi we ishxanilirining asasliq mesulliri qatnashqan. «dawami»

• 05/19  -   Ghulja Shehride Yat Milletlerning Bir – Biri Bilen Toy Qilishi Köpeygen

< Ili axbarat tori > ning xewer qilishiche, yeqinqi yillardin buyan Ghulja shehride Xitay, Tunggan, Shiwe, Mongghul, Uyghur, Qazaq qatarliq ox’shimighan milletlerning bir – biri bilen toy qilish ehwali peydin – pey köpüyüshke bashlighan. «dawami»

• 05/18  -   Xitaydiki Pisxika Özgürüshi We Uning Aqiwiti

BBC xewerlirige qarighanda seysenbe küni yeni 3- ayning 15 küni Guang Dong ölkisidiki bir ottura mektepte 17 yashliq Wu Jiang Gou isimlik bir oqughuchi sawaqdashliri bilen jidelliship ikki oqughuchini öltüriwetken we toteylenni yarilandurghan. «dawami»

• 05/17  -   Déktator Özbekistan, Rehmetjan Ehmet Isimlik Uyghurni Xitaygha Tutup Berdi 

ETIC ning igellishiche, ötken jüme küni Özbekistan hökümiti, 1997 – yilidin buyan Ottura asiya Döwletliride tijaret qilip turiwatqan Sherqiy Türkistanliq milyonir Rehmetjan Ehmet isimlik uyghur yashni Tahkent shehride siyasi töhmet bilen tutqun qilip, Xitay hökümitige qayturup bergen. «dawami»

• 05/17  -   Germaniye Parlamenti Xitayni Eyiplep Qarar Chiqardi 

Yéqinda Germaniye parlamenti, Xitayning Laogai tüzümini, yeni emgek bilen özgertish tüzümini eyiplep mexsus qarar maqullidi.
Qararda, Xitay hökümitidin, emgek bilen özgertish tüzümining konkiritni ehwali heqqide Germaniyeni melumat bilen teminlishi telep qilindi.«dawami»

• 05/16  -   Shanghai Birligi Teshkilatidiki Döletler Törtinchi Nöwetlik Herbi Manwer Kengesh Yighini Yene Kimlerge Heywe Qilmaqchi ? 

Rukiye Turdush
Tianshan torining mushu ayning 15- künidiki hewirige qarighanda, Shanghai birligi teshkilatidiki döletler shu kuni “qoralliq kuchlerni birleshtrup terorisimgha qarshi turush” digen bahanida otkuzilidighan herbi manwerning totinchi nowetlik kengesh yighini urumchide otkuzgen. «dawami»

• 05/16  -   Qeshqer Shehride, Atalmish < Qosh Tilliq Sinip > Larda Oquwatqan Uyghur Ösmürlirining Sani 13 Mingdin Ashti 

Sherqiy Türkistanning Qedimiy paytexti Qehsqer, Xitay hakimiyitining Uyghurlarni atsimilatsiye qilip yoqutush siyasitini ijra qilishtiki eng asasliq nuxtilarning biri bolup, yeqinqi yillardin buyan Xitay hökümiti ghayet zor maddi we adem küchi serip qilip, «dawami»

• 05/16  -   Ilida < Terorizim > gha Qarshi Herbiy Manewir Ötküzüldi 

< Ili geziti > ning xewer qilishiche, 5 – ayning 12 – küni Ilining Mongghulküre nahiyesidiki bir chégra mudapiye ponkiti etrapida, atalmish < terorizim > gha qarshi herbiy manewir ötküzülgen. «dawami»
 

• 05/15  -   < Bölgünchilik > Ke Qarshi Xor Éytish Musabiqisi 

5 – ay kirgendin buyan, Xitay hakimiyiti Sherqiy Türkistanning milliy ma’arip saheside, < idilogiye sahesi boyiche milliy bölgünchilikke qarshi turush boyiche qayta terbiye herikiti > digen namda siyasi heriket qozghap, milliy oqutquchi – oqughuchilarni kompartiyege sadiq bolush,  «dawami»

• 05/14  -  < Uyghur Rehberlirini Demokratiye we Kishilik Hoqoq Boyiche Terbiyilesh Kursi > bilen < Dunya Uyghur Qurultiyi > ning 1 – Nöwetlik ijra’iye Komutéti Yighini Ghelibilik Ayaqlashtii 

Qisqartilghan nami < UNPO > dep atalghan < Wakaletsiz milletler teshkilati > bilen, < Dunya Uyghur Qurultiyi > teripidin 5 – ayning 7 – künidin 10 – künigiche Gollandiyening Den Haag shehride uyushturulghan,  «dawami»

• 05/13  -  Uyghur Déhqanlirini Bashqa Yurtlargha Bérip Ishleshke Qayil Qilish Ömigi 

Nöwette Sherqiy Türkistanning jenobidiki herqaysi nahiyelik hökümetler, Uyghur dehqanlirini öz makanlirini tashlap bashqa yurtlargha, bolupmu Xitayning ichki ölkilirige berip ishleshke qayil qilish üchün, mexsus teshwiqat ömeklirini teshkillep, «dawami»

• 05/13  -  <Aptonom Rayonluq Partikom > Teripidin Biwaste Qurulghan < Qosh Tilliq Yesli> 

Nöwette Xitay hakimiyitining Sherqiy Türkistan xelqighe qaratqan Xitaylashturush we atsimilatsiye qilish siyasiti tarixta misli körülmigen derijide jiddi we téz sürette ijra qilinmaqta.  «dawami»

• 05/12  -  Germaniyediki Uyghur Ayalliri < Dunya Anilar Küni > ni Tebriklidi 

Öz xewirimiz: 5 – ayning 11 – küni, Germaniyede yashawatqan Uyghur ayalliri, Birleshken döwletler teshkilati teripidin bekitilgen < Dunya anilar küni > munasiwiti bilen München shehridiki bir zalgha toplunup, bir – birining bayrimini tebrikleshti. «dawami»

• 05/11  -  Uyghur Wekilliri < Xelqara Adalet Soti > da 

Qisqartilghan nami < UNPO > dep atalghan < Wakaletsiz milletler teshkilati > bilen, < Dunya Uyghur Qurultiyi > teripidin Gollandiyening Den Haag shehride uyushturulghan, «dawami»

• 05/11  -  Sherqiy Türkistandiki Türme Saqchiliri 

< Tianshan torining 5 – ayning 11 – küni xewer qilishiche, < Xinjiang qoralliq saqchi qisimliri bash etriti > ning herbiy meshiq bazisida türme saqchiliri üchün mexsus terbiyilesh kursi echilghan bolup, bu meshiq bazisida yengidin qobul qilinghan 500 ge yeqin saqchi 50 künlük telim – terbiyege qatnashturulghan.  «dawami»

• 05/10  -  Yéngisarliq Uyghur Qizliri Wang Le Quanning Yurti Shandonggha Iwetilmekchi 

< Xinjiang géziti > ning 5 – ayning 10 – künidiki xewiride körsütülishiche, Qeshqerning Yéngisar nahiyesidin < aptonom rayonluq partikom > ning sekritari Wang Le Quanning yurti Shandong'gha ishlemchilikke iwetilidighan bir türküm Uyghur yéza qizliri üchün mexsus  «dawami»

• 05/04  -  Rabiye Xanim, < U – TV > ning Ziyaritini Qobul Qilghanda, < Méning Pütkül Hayatim Musteqilliqqe Telpünüsh Bilen Ötti > Dep Körsetti 

Öz xewirimiz: Uyghur xelqining meniwiy anisi we < Dunya Uyghur Qurultiyi > ning reyisi Rabiye Qadir xanim, 5 – ayning 4 – küni Germaniyediki < Sherqiy Türkistan Informatsiyon Merkizi > teripidin tesis qilinghan < uygur – tv > ning söhbet purogrammisigha qatniship   «dawami»

• 05/04  -  Altayda 270 Ming Kishi Qurghaqchiliq Apitining Biwaste Tesirige Uchridi

< Tianshan Tori > ning 5 – ayning 4 – küni xewer qilishiche, Altay wilayiti tarixta körülüp baqmighan derijide eghir qurghaqchiliq apitide duch kelgen bolup, apetning biwaste tesirige uchrighan terilghu yer kölümi 1 milyon 660 ming mogha, chawra – mal 2 milyon 10 ming tuyaqqa yetken. «dawami»

• 05/04  -  Uyghur Qizlirini Xitaygha Tutup Bérishte Xizmet Körsetken Yüsüpjan Turghun, < 4 – May Emgek Medali > gha Érishti

< Tianshan Tori > ning 5 – ayning 4 – küni xewer qilishiche, Qeshqer Konisheher nahiyélik ittipaq komutétining sekritari Yüsüpjan Turghun, Uyghur déhqan qizlirini Xitayning ichki ölkilirige bérip ishleshke seperwer qilishta xizmet körsetkini üchün, buyilliq < 4 – may emgek medali > gha érishken. «dawami»

• 05/03  -  Amerika Awam Palatasida Xitay Hökümiti Eyiplendi 

Chetel metbu’atlirida körsütülishiche, Amérika dölet mejlisi awam palatasining tashqiy munasiwetler komitéti, 5 – ayning 2 – küni küni ispat bérish yighini chaqirip, Xitay - Amérika munasiwetliri heqqide guwaliq alghan. «dawami»

• 05/03  -  Kishilik Hoqoq Teshkilatlirining Doklatida Uyghurlar Mesilisi 

RFA ning xewer qilishiche, < xelqara az sanliq milletlerning huquqini qoghdash guruppisi > bilen < Xitayda kishilik hoquq > namliq teshkilat teripidin birlikte elan qilinghan doklatta, < Xitaydiki iqtisadiy tereqqiyatlardin Uyghur, Tibet, Mongghul qatarliq «dawami»